چند پیشنهاد برای مسئولین خوی!
امسال عید مثل خیلی ازهمشهریان دور از دیار، در کنار مسافران و گردشگران نوروزی ،مهمان شهرمان بودیم!شهری به عنوان مهد تمدن ۶۰۰۰ ساله كه در سنگ نوشته های باستانی آشوريان و در تورات و در سنگ نوشته «داريوش» شاه هخامنشي و خلاصه در جای جای تاریخ نامش رامی یابیم.
شهری که پایتخت دوم شاه اسماعيل صفوی بوده و (براساس نوشته جهانگرد ونیزی که درهشتمین سال سلطنت شاه اسماعیل به ایران سفر کرده بود) شاه اسماعیل زندگي در اين شهر را برماندن در دولتخانه تبريز ترجيح ميداد.
شهری که زادگاه گل محمدی است، شهری با توتستانهای مغرور و مزارع وسیع و زیبای آفتابگردان و باغات سرسبزش ...
شهری که عموزادگان حضرت ولی عصر(فرزندان امام علی النقی علیه السلام) و عرفایی چون شمس تبریزی و نامدارانی چون پوریای ولی را چونان نگین های درخشان دربر گرفته، شهری که آیت ا... العظمی خویی ها وهزاران عارف و عالم و وارسته در دامنش تربیت کرده و بدین واسطه همواره دارالمومنین و دارالصفا بوده و خواهد بود.
باز همان صفا و همان بوی عشق...شاید برای همشهریانی که در این دیار با صفا و مقدس زندگی میکنند، این جمله غریب باشد، اما جداْ حضور درشهری بااینهمه تقدس و عظمت ،حال و هوای دیگری به انسان میبخشد... حس تمدنی دیرین و بزرگ،حس فرهنگی که ریشه درتاریخی کهن دارد... وحس غرور به تمام میراثهای معنوی وباستانی وموجودیتی ارزشمند...
برنامه های مختلفی داشتم که میبایست در ایام حضور در این شهر و دیار به انجام میرساندم، اما خبر خوشحال کننده ای شنیدم که اولویتهای کاری ام را بهم ریخت! و آن هم دیدن تابلوهای تبلیغاتی افتتاح نمایشگاه دائمی هنرمندان معاصر خویی در طبقه پایین ساختمان تاریخی شهرداری خوی بود که مجبورم کرد قبل از کارهای دیگر سری به آنجا بزنم. انصافاً باید به دوستان عاشق فرهنگ در این دیار هنرپرور که چنین اقدام ارزشمندی را به انجام رساندند و باعث سربلندی همشهریان شدند، دست مریزاد گفت هرچند انتظار کمک و حمایت بیشتر مسئولین در این خصوص میرود تا به یک گالری مجهز و نمونه تبدیل گردد... در دیدار اول میشد چهره پدران و مادران خویی الاصل و دور از دیار رو که با شور و شوق همچون یک راهنمای گالری! آثار موجود را با توضیحاتی اضافه! در باب خوی و هنر و فرهنگ و تمدن با ارزشش به فرزندان و همراهانشان با غرور توصیف میکردند،تشخیص داد. هنرمندان مستقر در گالری هم عاشقانه به نتیجه زحماتشان که اکنون به بار نشسته بود مینگریستند.
گذشته از این گالری زیبا، گشت و گذار در خیابانها و بازار با عظمت خوی و بازدید چندین باره اماکن تاریخی آن و دیدار مردم بزرگوار و با تمدن و با صفای خوی همچون اکسیر شفابخشی است که هر خویی دور از وطنش را سرذوق آورده ونشاطی دوباره می بخشد.
شاید همین قضیه بود که در این مسافرت چند روزه به خوی چند پیشنهاد به ذهنم رسید تا با مسئولین بزرگوار خویی مطرح کنم.
اولاْ باوجود اساتید و هنرمندان برجسته خویی، دیدن میادین خوی که یا فقط به طرزی ساده چمنکاری و گلکاری شده یا نمادهای تکراری و عمومی و غیر هنری در آنها نصب شده که هیچ تناسبی با این شهر باتمدن و با فرهنگ ندارد تاسف هر بیننده ای را بر می انگیزد.بازجای شکر باقیست که استاد نجیبی (هنرمند برجسته کشور که از افتخارات خوی هستند) ، چند تندیس هنری را سالهای پیش در شهرمان به یادگار گذاشت!
اماآیا واقعاْ نمیشود در هر میدان بزرگ شهر، تندیس های پر عظمتی از مفاخر و نمادهای شهرمان بسازیم تا جاذبه بیشتری به شهرمان بدهند؟!
جالب است وقتی به شهر ایلخچی میروی میبینی نماد این شهر که پیاز است و مردم و مسوولین آن دیارسعی میکنند ایلخچی را با این محصول معرفی کنند، بصورت تندیس بزرگی در ورودی شهر در یک میدان بزرگ خود نمایی میکند!
در اشنویه هم تندیس گیلاس بعنوان محصول اول این منطقه در میدان ورودی شهر گذاشته شده، وقطعاً دوستان عزیزی که به جای جای کشور عزیزمان سفرکرده اند،مشابه چنین نمادهایی را دیده اند.
راستی چرا ما از این دست کارها و اقدامات انجام نداده ایم؟
اما پیشنهادهایی که به ذهن حقیر بعنوان یکی از عاشقان این دیاررسیده با مسئولین و دست اندرکاران مطرح میکنم و از تمامی هنرمندان و طراحان وتندیس سازان و همشهریان عزیزمان میخواهم که ضمن تکمیل این ایده ها و طرح ها ،کمر همت را در عملیاتی کردن این پیشنهادات ببندند:
۱- ساخت تندیس بزرگی از حضرت آیت الله العظمی خویی که چهره ای جهانی است، جهت نصب در یکی از میادین اصلی ورودی و نامگذاری میدان بنام ایشان و نصب تابلوهایی در این میدان از زندگی نامه و آثار و تصاویر معظم له در اطراف میدان با یک طراحی مدرن معماری
۲- ساخت تندیس بزرگ و هنری از شمس تبریزی و اقدامات مشابه بند اول
باتوجه به اینکه محور گردشگری خوی، آرامگاه شمس تبریزی است، استفاده ازنقاشی ها و مینیاتورهای هنری واشعارمولوی در خصوص شمس با خط خوشنویسهای برتر کشور خصوصاً اساتید بنام خوشنویسی( که تعدادی ازآنها ازهمشهریان عزیزمان هستند) و مزین کردن دیوارها و اماکن عمومی با این آثار هنری در ابعاد بزرگ میتواند چهره ای زیباتر و فرهنگی تر از شهرمان را به نمایش بگذارد.
۳- ساخت تندیس بزرگ و ارزشمندی از پوریای ولی و اقدامات مشابه بند اول و دوم
۴- ساخت تندیس بزرگی از سکه ضرب خوی که از سکه های ارزشمند تاریخی کشورمان میباشد، برای شناساندن این میراث تاریخی به همشهریان و گردشگران و نصب در یکی از میادین شهر
ضرب سکه در خوی از دوره ایلخانیان(۷۴۴-۶۵۴قمری) آغاز میشود که قدیمی ترین سکه خوی از جنس نقره (ابوسعید بهادر خانی ۷۳۶-۶۵۴ قمری) در موزه آذربایجان در تبریز نگهداری میشود.در دوره جلایریان (۸۱۴-۷۳۶ قمری) ضرابخانه خوی جزو ضرابخانه های ده گانه (یعنی بغداد،واسط،تبریز، اردبیل،کاشان،شیراز،نخجوان،اصفهان،شیروان،خوی)محسوب میشد که توسط سلطان ویس در آنها ضرب میشد.در این دوره(قراقویونلوها۸۷۴-۷۸۲ قمری)حاکم خوی به نام بایرام بیگ ،سکه ضرب میکرده و در دوره صفوی هرچند بدلیل جنگهای پیاپی با دولت عثمانی ضرابخانه خوی کم فروغ میگردد اما بدست آمدن یک نمونه سکه فلوس صفوی ضرب خوی که در نشریه شماره ۵ سکه شاهان اسلامی نوشته سید جمال نژاد طباطبایی تصویر آن دیده میشود نشان از فعالیت این ضرابخانه دارد.در دوره افشاریه (۱۱۴۸-۱۲۱۰ قمری)از نادر شاه افشار سکه ای نقره ای با ضرب خوی ثبت شده است.و در دوره زندیه(۱۱۴۸-۱۲۰۹ قمری ) هم چندین سکه طلا و نقره و مس ضرب خوی موجود است.در دوره قاجاریه (۱۱۹۳-۱۳۴۳ قمری)نیز ،خوی جزو ۱۳شهر بزرگ دارای ضرابخانه در ایران بشمار میرفت که انواع سکه های ضرب شاهان قاجار در خوی ثبت شده است. تاینکه به دستور ناصرالدین شاه قاجار کلیه ضرابخانه ها در شهرستانها تعطیل و فقط در تهران ضرب سکه آنهم بصورت ماشینی فعال شد.
PERSIA, ZAND DYNASTY. Karim Khan. 1166-1193 AH. Gold 1/4 Ashrafi. Rare.
PERSIA. Qajar Dynasty. Fath Ali Shah. 1212-1250 AH. Gold Toman. Khoy mint. 1240 AH. Rare.
۵- ساخت تندیس بزرگی در مورد گل محمدی(قزل گول) که حتماً میدانید اصلش از خوی بوده ومیشود در میدانی که تندیس گل محمدی نصب میشود، اقدام به کاشت انبوه گل محمدی نیزکرد و تابلوبزرگی ازشعر معروفی که در این مورد هست را هم بصورتی هنری تهیه و در محوطه میدان نصب هم کرد.
دركتاب نزهه المجالس صفحات 82 و 619 يك رباعي از ظهيرخونجي شاعر سده ششم و هفتم وجود دارد كه درآن اصل گل سرخ محمدي را از شهر خوي دانستهوبعد از بحث در این خصوص اين رباعی را آورده:
گل را که مبارك رخ و فرخنده پی است هر جا كه بود زينت، آنجا ز وی است
گفتم ز كدام شهری ای من خاكت گفتا نشنيده ای كه اصلم ز خوی است؟
در این خصوص لزوم احیای هرچه بیشترجایگاه دیرین گل محمدی و برگزاری جشن گلابگیران در فصل برداشت این گل که در خوی از دیرباز به (گول آیی) یا ماه گل، معروف بوده ضروریست
برگزاری این جشن در محل کاروانسرای خان با بازسازی محل و اجرای مراسم ویژه و موسیقی سنتی و اصیل محلی و گلابگیری نمادین همانند آنچه که درقمصر کاشان برنامه ریزی و اجرا میشود با دعوت از هنرمندان و شخصیتهای سرشناس کشوری پیشنهاد میشود.
این محل قابلیت تبدیل به یک محل پذیرایی وحتی اقامتی سنتی همراه با اجرای برنامه های هنری را دارد.جالب است بدانید که در زنجان یک کاروانسرای قدیمی را که تا چند سال پیش به عنوان آغل گوسفندان از آن استفاده میشده ،بازسازی نموده و به عنوان رستوران سنتی ، همراه با محلی برای اجرای موسیقی سنتی تبدیل نموده اند که الان محل قابل توجهی شده است.
۶-ساخت تندیسی از گل آقتابگردان و سبدی پراز آجیل معروف وزبانزد خوی که بتواند نماد سوغاتی خوی هم باشد.میدانیم که آجیل خوی از معروفترین آجیلهاست و تنها بازار بزرگ تخمه آفتابگردان و کدوی کشور هم در خوی واقع شده که پتانسیل خوبی برای تجارت این کالای باارزش محسوب میشود.برگزاری جشن برداشت این محصولات هم میتواند در معرفی و حفظ جایگاه شهرمان دربازار رقابتی مربوطه موثر باشد.
۷-ساخت تندیسی از عسل بعنوان اینکه خوی یکی ازمهمترین قطبهای تولید عسل در کشور است و نصب در یکی از میادین و استمرار جشنواره عسل و معرفی برترین تولید کنندگان عسل در خوی
۸-وجود توتستان های معروف و قدیمی خوی که آوازه توت خوی در کل کشور وحتی فراتر از آن هم پیچیده، همچنین معادن سنگ نمک خوی ، میتواند پتانسیل ویژه ای محسوب گردد که ضمن بودن معرف خوبی برای شهرمان از زمینه های اقتصادی قابل سرمایه گذاری بالایی هم برخوردارند.
۹-البته توجه کنیم که چهره های ادبی و مذهبی و علمی شهرمان محدود به سه بند اول نیست چرا که خوی شهر علما و عرفا و دانشمندان بزرگی از دیرباز تا عصر حاضر بوده که هرکدام شایستگی تجلیل و بزرگداشت نام را دارند که میتوان یکی از بوستانهای خوی را به نام (بوستان مشاهیر خوی) نامگذاری کرد و تندیس این مشاهیر خوی را در آنجا نصب کرد و بر روی تابلو هایی زندگینامه و شرح آثار و خدمات هرکدام را نیز در آنجا در کنار تندیس یادبودشان نصب نمود.
فراموش نکنیم که تهیه تندیسهای کوچک و سوغاتی از موارد یاد شده در ابعاد مختلف حتی به شکل تابلو برجسته یا تصویری یا مدلهای رو میزی یا حتی درابعاد جا سویچی ، مشابه صنایع دستی که در شهرهای معروف از شخصیتها وآثار باستانی شهرشان تهیه و به مسافران و گردشگران فروخته میشود، غیر از ایجاد اشتغال در منطقه، میتواند سفیر فرهنگی و تبلیغی خوبی برای شهرمان هم باشد که این آخری را به جوانان و هنرمندان باذوق شهرمان باید سپرد تا همتی ویژه در این خصوص انجام دهند البته مسئولان هم با سیاستهای حمایتی آنراپشتیبانی خواهند نمود.
امید که در سال "کار مضاعف و همت مضاعف " شاهد عملیاتی شدن این پیشنهادات باشیم،
به امید سربلندی هرچه بیشتر واحقاق حقوق حقه منطقه خوی ...
این دو قطعه شعر رو از وبلاگwww.kermanshahi.blogfa.com متعلق به استاد بزرگوار جناب آقای کرمانشاهی نویسنده توانمند شهرمان برداشتم
بسیار دلنشین و جالب بود بارها خواندم و لذت بردم...در این قسمت اضافه کردم...با کسب اجازه از استاد که جسارت ما را خواهند بخشید....دوستان خواننده را به بازدید وبلاگ وزین و ارزشمند ایشان دعوت میکنم که یقیناً پر از مطالب پرباری از این دست است...
تو بهشت خاک ایران گشته ای
شهر من ای مظهر آزادگی
ای صفای عاشقی، دلدادگی
شهر من مومن سرای خوب من
در شکیبایی تویی ایوب من
از ختن تا چین روان یاقوت تو
ناب تر از شهد شیرین توت تو
آتش خاموش صد چله تویی
دلگشا باغات صد پله تویی
برف پوش قله ی اورین من
زهره ی من ماه من پروین من
سرخ گلهای شرابی رنگ تو
می تراود نغمه ها از چنگ تو
پوریا در خاک تو تطهیر شد
نام او از نامت عالم گیر شد
شمس را چون خاک تو در دست شد
دست از دنیا گرفت و مست شد
مولوی آمد به عشق روی شمس
ذوب شد در آتش ابروی شمس
شهر من دروازه هایت سنگی است
رنگ تو صد جلوه از بی رنگی است
شهر من مردانگی شد خوی تو
عشق می خواند درون جوی تو
عشق را تفسیر با خون کرده ای
عاشقان را جمله مجنون کرده ای
لاله هایت دسته دسته فوج فوج
از هزار افزون و رقصان موج موج
تیرها بر سینه و پر می زنند
بر حریم سینه ها سر می زنند
نوح را از عشق قایق می زنند
بر زمین رنگ شقایق می زنند
شهر من تکبیر ها گلدسته ها
جانماز دست از جان شسته ها
شهرمن شهر مساجد نام تو
صبحگاهان و اذان و بام تو
روزه دارم نامت افطار من است
از تو گفتن اولین کار من است
مهد شیران و دلیران گشته ای
تو بهشت خاک ایران گشته ای
می نویسم چون گلستان گشته ای
باورم این است استان گشته ای...
باورم این است ...استان گشته ای...!
نامه اورین به دماوند
اورینم و تاج برف دارم
زیباتر از البرزم و الوند
در سینه ام اسمانی از آب
صد جلوه ز جلوه ی خداوند
از پای به سر ردای سبزه
از قله به پا هزار لبخند
هم پشت من است چله خانه
آن چله نشین بی همانند
نام خوش او ترانه ی من
بر نام من او نموده سوگند
بر سینه ی او نهفته آتش
بر قله ی او شکفته گلخند
درگاه و ستبر تخته سنگش
آزادی چشمه از دل بند
خاموشی دیو آتش و دود
در زمزمه ی عشق خداوند
من چله نشین شمس تبریز
آن عارف بی مثل و همانند
رامشگه پوریا منم من
بگسسته ز پای روح خود بند
افسوس که نام من نوشته
هرگز نشود به دفتری چند
چون نام خوی است پیشوندم
این نام نمی شود خوشایند
زهر است به کام مرکزی ها
نام خوی اگر چه بهتر از قند
از خاطره ها شود فراموش
این نام به هر حیله و ترفند
با اینهمه زیبایی و خوبی
تو شهره تر از منی, دماوند
از خاک خوی و بهشت ایران
دارم به تو من نصیحتی چند
رو شکر بکن خدای خود را
نام تو به خوی نگشته پیوند
«ای دیو سپید پای در بند
ای گنبد گیتی ای دماوند»
دارالصفای خوی...شهر هزار خورشید... شهری که آرامگاه ابدی شمس تبریزی است ... شهری که پوریای ولی این شیر مرد تاریخ در آن خفته است... شهری که آیت الله خویی ها ،فاضلی ها مرقاتی ها،آقاسی ها ، حاتم خان ها ودنبلی ها ،ملا علی وملا حسن وملا احمد ها ، سید مقبره ها وشیخ نوایی ها وزریاب ها و جوانشیرها و ریاحی ها وکبیری ها و هنرور ها وکوچری ها و هزاران سردار شهید پرورده...هزاران هزار مردان نام آور که...در جای جای این کره خاکی بودند و هستند وخواهند بود...